Het Nageboortetijdperk
En dan is het zover, jullie kindje is geboren! Het wordt bij de moeder op de borst gelegd, vaak krijgt het gelijk een mutsje op (weet je waarom?) en wordt het afgedekt met doeken en evt een celstofmatje, om lekker warm te blijven.
- Kunnen jullie je voorstellen hoe dat is – die eerste ogenblikken met je kindje?
De zorgverleners blijven nog bij jullie tot de bevalling afgerond is en dat is pas als ook de placenta geboren is en de controles goed zijn.
De placenta wordt meestal na ongeveer 10-20 minuten geboren. Soms duurt het wat langer. In Nederland is het protocol dat de placenta binnen een uur geboren wordt, dus als het langer dan een half uur duurt, gaat de verloskundige proberen wat te stimuleren, door bijvoorbeeld:
- je andere houdingen te laten aannemen
- huid-op-huid contact met de baby houden en eventueel de baby aan de borst laten drinken
- je buik/baarmoeder te voelen en te masseren
- heel zachtjes aan de navelstreng te trekken (deze beide acties kunnen gevoelig zijn, als je het naar vindt, geef dat dan aan!)
- voor te stellen een injectie met synthetische oxytocine te geven, dat stimuleert het samentrekken van de baarmoeder, waardoor de placenta mogelijk loslaat
Als de placenta niet binnen een uur geboren is, ondanks acties van de verloskundige, betekent dat opname in het ziekenhuis voor een ‘manuele verwijdering van placenta’. Daarvoor belt de verloskundige een ambulance. In het ziekenhuis moet je naar de operatiekamer en krijg je een infuus en een blaascatheter. Vervolgens krijg je via het infuus medicijnen, een klein roesje, zodat je niet voelt wat er gebeurt. Een gynaecoloog gaat dan met zijn hand via de vagina naar de baarmoeder en maakt de placenta los. Daarna is observatie van bloedverlies belangrijk, omdat dit soms meer is dan na spontane geboorte van de placenta. Als alles goed gaat, mag je snel daarna weer naar huis. Een manuele placentaverwijdering komt bij ongeveer 2% van de vaginale bevallingen voor.

Als de placenta (spontaan) geboren is, zal de verloskundige jullie meestal even laten zien hoe hij eruit ziet en hoe de vliezen er aan vast zitten. Het is allemaal een beetje bloederig, maar ook wel echt een mooi gezicht, het huisje waar je kindje al die tijd ingezeten heeft!

Vaak wordt daarna de navelstreng doorgeknipt (soms gebeurt dit voordat de placenta geboren wordt al). Meestal vraagt de verloskundige of de vader dat wil doen. Je kunt ook van te voren zelf aangeven wie je at wil laten doen.

De verloskundige vormt zich een indruk van de algehele toestand van de baby door middel van de Apgar score. In het handboek lees je hier meer over (pag. )
Daarna zal de verloskundige kijken hoe het bloedverlies was/is. En of er een scheurtje is dat gehecht moet worden. Het hechten kan meestal wachten tot later. Als de situatie stabiel is, zal ze jullie feliciteren en dan kan het Gouden Uur beginnen!
Het Gouden Uur
Het eerste uur na de bevalling wordt ook wel het Gouden Uur genoemd. Het is het mooist en ook belangrijk als jullie zoveel mogelijk met z’n drieën ongestoord kunnen samenzijn tijdens dat uur. Huid-op-huid contact is heel belangrijk, liefst bij de moeder. Dit zorgt voor afgifte van oxytocine (waardoor de baarmoeder gaat samentrekken en kleiner wordt en het bloeden gaat minderen) en het legt de basis voor goede hechting. Je kindje zal in dat uur door negen instinctieve fasen gaan, dat gebeurt vanzelf, daar hoef je niets voor te doen. Misschien moet je even wennen aan je kindje, of aan het feit dat de bevalling nu voorbij is, dat is heel normaal. Je hoeft jezelf echt niet te dwingen tot ineens alleen maar blij zijn. Waarschijnlijk ben je vol verwondering over dat kindje op je borst. En je man vol trots op hoe jij het gedaan hebt tijdens de bevalling…hoe en wat je ook allebei voelt, laat het gewoon zijn wat het is en voel je niet ‘verplicht’ om blij te zijn of wat dan ook. En heb je niet gelijk diepe moedergevoelens…zit ook daar niet over in, dat komt echt wel. Kijk gewoon samen rustig naar je kindje, en dan zul je min of meer de volgende dingen zien. De foto’s geven beelden van de negen fasen, het filmpje laat zien hoe het er in het echt uit kan zien.


De negen instinctieve fasen zijn mooi te zien in een video van het Prinses Maximacentrum
Let op: de baby in het filmpje heeft veel huidsmeer, daardoor ziet het er nogal wit uit. Verder doen ze in de video best ruw met het afdrogen van het kindje, het komt daardoor misschien een beetje heftig over. De video is age-restricted, dus volg de link naar YouTube om het te kijken.
Vraag: Door welke omstandigheden kan het zijn dat je geen of een ander/korter Gouden Uur samen hebt?
Gelukkig kun je ook als je het Gouden Uur moet missen ook later nog een goede start maken met je kindje en de basis voor goede hechting leggen. Als je daar vragen over hebt, stel ze gerust aan je verloskundige, de consultatiebureau verpleegkundige of arts of een ander persoon die daar meer over weet.
De eerste week is zoveel mogelijk huid-op-huid contact met je baby van groot belang. Neem dus lekker de tijd ’s morgens voor je gaat douchen/omkleden of ’s avonds voor je in je pyjama gaat om een poosje je kindje op je borst te leggen, zonder laagjes stof ertussen. Zorg wel dat de baby lekker warm blijft, door een hydrofiele doek/omslagdoek en je dekbed over je kindje te trekken. Let op dat de ademweg goed ruimte houdt (de deken niet over het hoofdje).
Ook voor papa is huid-op-huid tijd met zijn kindje belangrijk. Tijdens het eerste uur kan dat ook al een poosje, maar ook in die eerste week.
Het eerste uur – borstvoeding
•Zuigreflex en slikreflex eerste uur na geboorte heel sterk en baby vaak goed wakker
•Huid-op-huidcontact heel belangrijk voor hechting en start borstvoeding/toeschietreflex (oxytocine)
•Zuigen belangrijk voor activeren melkcellen en start productie moedermelk
•Aanhappen en slikken belangrijk leerproces
•Enkele druppels colostrum is al voeding genoeg voor pasgeborene: heel energierijk en vol antistoffen
Na het Gouden Uur:
•Familie bellen/appen etc (mag ook later!)
•Controle baby: wegen, nakijken door verloskundige, aankleden
•Controle moeder: bloedverlies, baarmoederstand, hartslag, temperatuur
•Zonodig perineum hechten
•Moeder douchen/opfrissen
